عهده وى آيد . بنابراين ، وجوب تيمم كه در حالت ضرر و يا اضطرار مقرر شده ، يك حكم ثانوى است « 1 » تطبيق مساله : آيا در معالجه واجب است كه در نگاه‌كردن و لمس ، به مقدار ضرورت اكتفا كرد ؟ محقق حلى ( ره ) در شرايع الاسلام مىگويد : « و لا ينظر الرجل الى الاجنبيه الا لضروره ، . . . و يقتصر الى الطلاع عليه ، كالطبيب اذا احتاجت المره اليه للعلاج » « 2 » و سيد محمد كاظم يزدى در عروه الوثقى مىنويسد : « اذا توقف العلاج على النظر دون اللمس او اللمس دون النظر يجب الاقتصار على ما اضطر عليه فلا يجوز الاخرى بجوازه » « 3 » استفتاء از علماى معاصر : 1 - رجوع بيمار به دندان‌پزشك نامحرم ، چه حكمى دارد ؟ همه مراجع ( به جز آيات عظام تبريزى و سيستانى ) : درصورتىكه دندان‌پزشك همجنس در دسترس نباشد و مراجعه ضرورت داشته باشد ، اشكال ندارد . آيات عظام تبريزى و سيستانى : اگر دندان‌پزشك همجنس در دسترس نباشد ، يا دندان‌پزشك نامحرم مهارتش بيشتر باشد ، اشكال ندارد . 2 - درصورتىكه پزشك زن هم وجود دارد ؛ ولى احتمال مىرود كه متخصص مرد بيمارى را بهتر تشخيص دهد ، تكليف چيست ؟ همه مراجع ( به جز آيات عظام تبريزى و سيستانى ) : تخصص بيشتر باعث نمىشود كه زن به پزشك مرد مراجعه كند ؛ مگر آنكه ضرورت و احتمال خطر در ميان باشد . آيات عظام تبريزى و سيستانى : اگر تخصص پزشك مرد در آن بيمارى بيشتر باشد ، مراجعه به او اشكال ندارد .

--> ( 1 ) . اصول فقه كاربردى - سعيد شريعتى * رجوع شود به الاصطلاحات الاصول - الشيخ على المشكينى ، ص 124 . ( 2 ) . شرايع الاسلام ، ج 2 ، ص 495 . ( 3 ) . العروة الوثقى ، ج 2 ، ص 638 * رجوع شود به تحرير الوسيله امام خمينى ( قدس سره ) ج 2 مساله 22 .